Ամերիկյան քաղաքների նոր ուսումնասիրությունը ցույց է տվել․ մարդիկ ապրում են անտեսանելի սոցիալական սահմանների շրջապատում, որոնք բառացիորեն որոշում են, թե ում հետ են նրանք ամեն օր խաչվում։ Գիտնականները վերլուծել են միլիոնավոր բնակիչների տեղաշարժերը և բացահայտել ԱՄՆ-ի գրեթե բոլոր խոշոր քաղաքների թաքնված կառուցվածքը․ հարուստ և հիմնականում սպիտակամորթ թաղամասերը վերածվում են մեկուսացման յուրատեսակ «օղակների», իսկ քաղաքների կենտրոններին մոտ գտնվող աղքատ թաղամասերը դառնում են սեգրեգացիայի փակ «գրպաններ»։ Արդյունքները հրապարակվել են Nature Cities ամսագրում։

Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի հետազոտողները օգտագործել են բջջային հեռախոսների անանուն տվյալներ՝ հետևելու համար, թե ինչպես են մարդիկ տեղաշարժվում թաղամասերի, խանութների, ռեստորանների, թանգարանների և այլ հասարակական վայրերի միջև։ Այնուհետև այդ տվյալները համադրել են բնակչության եկամուտների և կազմի վերաբերյալ ժողովրդագրական տեղեկատվության հետ։ Արդյունքը մտահոգիչ էր․ նույնիսկ եթե մարդիկ ապրում են նույն քաղաքում, նրանց առօրյա երթուղիները գրեթե չեն հատվում այլ սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչների հետ։

Գիտնականներին հատկապես ապշեցրել է այն, որ այս օրինաչափությունը կրկնվել է գործնականում 383 ուսումնասիրված քաղաքներից գրեթե յուրաքանչյուրում։ Ծայրամասերում ձևավորվում են գոտիներ, որտեղ բնակիչները շփվում են գրեթե բացառապես իրենց շրջանի մարդկանց հետ՝ նմանատիպ բարեկեցությամբ և ծագմամբ։ Միևնույն ժամանակ կենտրոնական շրջաններում առաջանում են սեգրեգացված տարածքներ, ուր քաղաքի մյուս հատվածների բնակիչները հազվադեպ են մտնում։ Գիտնականները այս կառուցվածքները անվանում են «անտեսանելի սահմաններ», որովհետև ֆիզիկապես դրանք գոյություն չունեն, բայց սոցիալական առումով գործում են շատ կոշտ։

Հետազոտության հեղինակները կարծում են, որ այս օրինաչափություններից շատերի արմատները հասնում են պատմական խտրականությանը և XX դարի հին բնակարանային քաղաքականություններին։ Նյու Յորքի Հարավային Բրոնքսի, Չիկագոյի Հարավային կողմի կամ Լոս Անջելեսի Սաութ Սենտրալի նման շրջանները մինչ օրս պահպանում են բնակչության՝ ռասայական և տնտեսական հատկանիշներով երկարամյա բաժանման հետևանքները։

Հետաքրքիր է, որ COVID-19 համավարակը ժամանակավորապես ուժեղացրել է այս մեկուսացումը։ Լոքդաունների ընթացքում մարդիկ ավելի հազվադեպ էին լքում իրենց թաղամասերը, և սոցիալական սեգրեգացիայի մակարդակը կտրուկ աճել էր։ 2022 թվականին քաղաքների մեծ մասը վերադարձել էր խառնվածության նախկին մակարդակին, սակայն որոշ վայրերում՝ օրինակ Բոստոնում և Սան Ֆրանցիսկոյում, բարձրացած մեկուսացումը պահպանվել էր։

Գիտնականները զգուշացնում են․ խնդիրը վերաբերում է ոչ միայն սոցիալական արդարությանը։ Երբ բնակչության տարբեր խմբերը գրեթե չեն շփվում միմյանց հետ, դա ազդում է տնտեսության, կրթության, առողջության և նույնիսկ նորարարությունների վրա։

Քաղաքները ավանդաբար համարվել են գաղափարների և մշակույթների խառնման տարածքներ, սակայն ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ իրականում շատ մեգապոլիսներ վերածվում են գրեթե միմյանց չհպվող աշխարհների խճանկարի։

Source: https://news.am/hy/news/1039044