Տնտեսագետները զգուշացնում են հզոր կլիմայական Էլ Նինյո երևույթի պատճառով համաշխարհային պարենային շուկաներին հնարավոր լուրջ հարվածի մասին, որը կարող է առաջիկա տարիներին մեծացնել սննդամթերքի գների աճը, գրում է The Guardian.
Մասնագետների գնահատմամբ, 2026–2027 թվականների Էլ Նինյոյի ցիկլը մեծ հավանականություն ունի դառնալու դիտարկումների ողջ պատմության ամենաուժեղներից մեկը։ Գիտնականներն ակնկալում են, որ այն կարող է հանգեցնել լայնածավալ երաշտների, ջրհեղեղների և ծայրահեղ եղանակային պայմանների, որոնք կարող են ազդել աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում բերքի վրա։
ԱՄՆ-ի Օվկիանոսային և մթնոլորտային հետազոտությունների ազգային վարչությունը (NOAA) ավելի վաղ հայտնել էր, որ Խաղաղ օվկիանոսում արդեն ձևավորվում են նոր Էլ Նինյոյի համար պայմաններ, իսկ այն հավանականությունը, որ ջրի մակերևույթի ջերմաստիճանը նորմայից կգերազանցի ավելի քան 2 աստիճան Ցելսիուս, գնահատվում է 63%։
Փորձագետները հնարավոր սցենարը կոչում են «սուպեր-Էլ Նինյո» կամ «Գոձիլա-Էլ Նինյո»՝ դրա պոտենցիալ մասշտաբի պատճառով։
Տնտեսագետները նշում են, որ համաշխարհային պարենային համակարգը կարող է միաժամանակ բախվել մի քանի խնդիրների՝ կլիմայական փոփոխությունների հետևանքների, մատակարարումների խափանումների, էներգիայի և պարարտանյութերի արժեքի աճի։ Այս ֆոնին Իրանի շուրջ ռազմական հակամարտության հետ կապված արդեն իսկ առկա գների աճը կարող է ուժեղանալ։
Goldman Sachs-ի վերլուծաբանները կարծում են, որ ուժեղ Էլ Նինյոն կարող է համաշխարհային գյուղատնտեսական ապրանքների գները բարձրացնել մոտ 15,8%-ով։ Եվրոգոտում դա կարող է սննդամթերքի արժեքին ավելացնել մոտ 1,3%։ Միևնույն ժամանակ կլիմայական ճգնաժամի ամբողջական ազդեցությունը կարող է դրսևորվել միայն մինչև 2028 թվականը՝ գյուղատնտեսական ցիկլերի առանձնահատկությունների պատճառով։
Հատկապես խոցելի կարող են լինել այն երկրները, որտեղ գյուղատնտեսությունը մեծապես կախված է եղանակային պայմաններից։ Սպասվում են ցորենի, բրնձի, շաքարեղեգի, սուրճի, կակաոյի և արմավենու յուղի բերքի նվազման ռիսկեր։
Վերլուծաբանների տվյալներով, երաշտները կարող են ուժեղանալ Աֆրիկայի հարավային հատվածում, Հարավային Ամերիկայի որոշ շրջաններում և Հարավարևելյան Ասիայում, մինչդեռ որոշ առանձին տարածաշրջաններ, ընդհակառակը, կարող են ստանալ գյուղատնտեսական մշակաբույսերի աճեցման համար ավելի բարենպաստ պայմաններ։
Փորձագետներն ընդգծում են, որ Էլ Նինյոն բոլոր երկրների վրա միանման չի ազդում. այն փոխում է տեղումների և ջերմաստիճանների բաշխումը՝ ստեղծելով թե՛ ռիսկային գոտիներ, թե՛ հնարավոր առավելություններ առանձին արտադրողների համար։
Վերլուծաբանների կանխատեսմամբ, Եվրոպան առաջին հերթին կբախվի ոչ թե ուղղակի եղանակային հետևանքների, այլ համաշխարհային շուկայում փոփոխությունների պատճառով սննդամթերքի թանկացմանը։ Առավել բացասական սցենարի դեպքում համաշխարհային գյուղատնտեսական արտադրության նվազումը կարող է կազմել մոտ 14%, ինչը համապատասխանում է հարյուրավոր միլիարդավոր դոլարների պոտենցիալ կորուստների։
Տնտեսագետները զգուշացնում են. եթե կլիմայական գործոնը համընկնի առևտրի և մատակարարումների հետագա խափանումների հետ, ապա 2026 թվականի երկրորդ կեսին պարենային համակարգը կարող է մտնել բարձր անկայունության շրջան։
Source: https://news.am/hy/news/1049365