Ցյուրիխի համալսարանի և Գերմանական պրիմատների կենտրոնի գիտնականները պարզել են, որ հասուն մարմոզետները հաղորդակցության ընթացքում աստիճանաբար փոխում են իրենց ձայնային ազդանշանները՝ հարմարվելով միմյանց։ Proceedings of the Royal Society B ամսագրում հրապարակված հետազոտության արդյունքները ցույց են տալիս, որ այսպիսի «վոկալ ակոմոդացիան» փոխադարձ հարմարվողականության բարդ և շարունակական գործընթաց է, որը կարող է լույս սփռել մարդկային խոսքի ծագման վրա։
Մարդկանց մոտ լեզվի զարգացմանը նպաստած առանձնահատկություններից մեկը համարվում է լսած խոսքի ազդեցությամբ սեփական հնչյունները փոխելու կարողությունը։ Ավելի վաղ նման ուսուցման ամենավառ օրինակներ էին համարվում թռչունները, որոնք ունակ են սովորել ամբողջովին նոր երգեր։ Սակայն մարդիկ մշտապես ցուցադրում են նաև վոկալ ուսուցման ավելի նուրբ ձև. նրանք յուրացնում են առոգանությունը, խոսքի տեմպը կամ բնորոշ արտահայտությունները նրանցից, որոնց հետ պարբերաբար շփվում են։
Մարմոզետները վաղուց էին գրավել հետազոտողների ուշադրությունը, քանի որ հայտնի էր, որ զույգ կազմելուց հետո նրանց ձայները աստիճանաբար նմանվում են միմյանց։ Սակայն անհասկանալի էր մնում, թե ինչպես է ընթանում այս գործընթացը և ինչ մեխանիզմներ են ընկած դրա հիմքում։
Այս հարցին պատասխանելու համար հետազոտողները մոտ երկու ամիս գրանցել են վերջերս կազմավորված մարմոզետների զույգերի վոկալիզացիան։ Բացի այդ, նրանք ունեին նույն կենդանիների ձայնագրությունները, որոնք արվել էին դեռևս մինչև զույգավորվելը։ Հիմնական ուշադրությունը դարձվել է այսպես կոչված տրիլներին՝ կարճ ձայնային ազդանշաններին, որոնցով մարմոզետները փոխանակվում են սերտ սոցիալական փոխազդեցության ընթացքում։
Օգտագործելով հաշվարկային և մաթեմատիկական մոդելներ՝ գիտնականները ստուգել են ուսուցման մի քանի հնարավոր մեխանիզմներ։ Ըստ մեկ վարկածի՝ կենդանիները ձևավորում են զուգընկերոջ ձայնի կայուն պատկերացում և աստիճանաբար հարմարվում դրան։ Մյուսը ենթադրում էր, որ այդ պատկերացումը մշտապես թարմացվում է՝ այն բանի հետ մեկտեղ, թե ինչպես է փոխվում երկրորդ կենդանու ձայնը։
Արդյունքները ցույց տվեցին, որ առավել ճշգրիտ էր հենց երկրորդ մոդելը։ Երկու զուգընկերներն էլ անընդհատ հետևում էին միմյանց ձայնի փոփոխություններին և միաժամանակ շտկում սեփական ազդանշանները։ Հետազոտողները այս գործընթացը համեմատում են յուրատեսակ «վոկալ պարի» հետ, որտեղ յուրաքանչյուր մասնակից մշտապես արձագանքում է զուգընկերոջ ամենափոքր փոփոխություններին, այլ ոչ թե պարզապես կրկնօրինակում արդեն լսած հնչյունները։
Աշխատանքի հեղինակների կարծիքով՝ նման արդյունքները վկայում են, որ բարդ վոկալ ուսուցման հիմքերը էվոլյուցիայի ընթացքում կարող էին առաջանալ զգալիորեն ավելի վաղ, քան նախկինում էր համարվում։
Այժմ գիտնականները ցանկանում են պարզել, թե ինչ դեր է այս գործընթացում խաղում օքսիտոցինը՝ սոցիալական կապերի ձևավորմանը մասնակցող հորմոնը։ Նրանք ենթադրում են, որ հենց այն է օգնում մարմոզետներին ավելի ուշադիր ընկալել զուգընկերոջ ձայնը և ավելի արագ հարմարեցնել սեփական վոկալիզացիան՝ ամրապնդելով սոցիալական հարաբերություններն ու համակարգումը զույգի ներսում։
Source: https://news.am/hy/news/1046805