Հետազոտողները ժամանակակից համակարգչային մոդելների օգնությամբ առաջարկել են լեգենդար Հաննիբալի բանակի՝ մ.թ.ա. 218 թվականին Ալպերով անցման ամենահավանական երթուղին։
Վերլուծությունը ցույց է տվել, որ Կոլ դե լա Տրավերսեթ լեռնանցքը բանակի համար ամենաարդյունավետն էր էներգետիկ տեսանկյունից. բանակի կազմում եղել են մոտ 40 հազար զինվոր, 7 հազար ձի և 37 մարտական փիղ։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Proceedings of the National Academy of Sciences ամսագրում։
Կարթագենացի զորավար Հաննիբալի՝ Ալպերով անցումը համարվում է համաշխարհային պատմության ամենահայտնի ռազմական արշավներից մեկը։ Սակայն պատմաբանները արդեն տասնամյակներ շարունակ վիճում են, թե նա հատկապես որ երթուղին է ընտրել, որպեսզի Երկրորդ Պունիկյան պատերազմի ժամանակ անսպասելիորեն ներխուժի Իտալիա։
Օքսֆորդի համալսարանի և Ֆրիդրիխ Շիլլերի անվան Ենայի համալսարանի մասնագետների գլխավորած գիտնականների միջազգային խումբը այս հանելուկին մոտեցել է անսովոր եղանակով։ Հին տեքստերը միայն վերլուծելու փոխարեն հետազոտողները հաշվարկել են, թե որքան էներգիա կպահանջվեր բանակից Ալպերի տարբեր լեռնանցքներով անցնելու համար։
Մոդելավորման ընթացքում օգտագործվել են ժամանակակից աֆրիկյան փղերի ֆիզիոլոգիայի վերաբերյալ տվյալներ։ Գիտնականները հաշվի են առել կենդանիների զանգվածը, լանջերի թեքությունը, երթուղիների երկարությունը և տեղանքի ռելիեֆը, որպեսզի որոշեն, թե որ ճանապարհն էր պահանջում ամենաքիչ էներգետիկ ծախսերը։
Հաշվարկները ցույց են տվել, որ ամենահավանականը Կոլ դե լա Տրավերսեթ լեռնանցքով անցումն է, քանի որ այն եղել է ամենակարճը և ողջ բանակից կպահանջեր մոտ 5,42 տերաջոուլ էներգիա։
Երկրորդ տեղում է հայտնվել Կոլ դե Մոնժենևր լեռնանցքով երթուղին, որի համար պահանջվել է մոտ 11 % ավելի շատ էներգիա։ Երկար ժամանակ գլխավոր թեկնածու համարվող Կոլ դյու Կլապիե լեռնանցքը զբաղեցրել է միայն երրորդ տեղը, իսկ Կոլ դյու Մոն Սենիով երթուղին ամենածախսատարն է եղել՝ գրեթե 19 % ավելի ծանր, քան Տրավերսեթով ճանապարհը։
Հետազոտության հեղինակները նաև գնահատել են, թե որքան ծանր է եղել այս անցումը մարդկանց և կենդանիների համար։
Մոդելի համաձայն՝ Ալպերը հատելու ընթացքում զինվորները կարող էին կորցնել ճարպային պաշարների մոտ 19 %-ը, ինչը օգնում է բացատրել արշավի ընթացքում բանակում բարձր մահացությունը։
Անսպասելիորեն պարզվել է, որ մարտական փղերը ճանապարհորդությունը զգալիորեն ավելի լավ են տարել։ Գիտնականների հաշվարկներով՝ նրանք կորցրել են իրենց էներգետիկ պաշարների միայն մոտ 4 %-ը, ինչի շնորհիվ կենդանիների մեծ մասը, հավանաբար, կարողացել է հաղթահարել լեռներով անցումը։
Աշխատանքի հեղինակներից մեկի՝ Օքսֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր Ֆրից Ֆոլրատի խոսքով, ժամանակակից աֆրիկյան փղերի վերաբերյալ տվյալների օգտագործումը թույլ է տվել բոլորովին նոր տեսանկյունից նայել դարավոր պատմական վեճին։
Հետազոտողները շեշտում են, որ իրենց աշխատանքը վերջնական պատասխան չի տալիս Հաննիբալի երթուղու հարցին։ Այնուամենայնիվ, ստացված արդյունքները զգալիորեն ուժեղացնում են Կոլ դե լա Տրավերսեթ լեռնանցքի օգտին բերվող փաստարկները՝ որպես փղերի հետ միասին հսկայական բանակը չափազանց բարդ ալպյան ռելիեֆով տեղափոխելու ամենաիրատեսական ճանապարհ։
Միևնույն ժամանակ պատմաբանները մինչ օրս միասնական կարծիքի չեն եկել, թե ինչու էր Հաննիբալն ընդհանրապես իր արշավում ներառել փղերին։ Հնարավոր է՝ նա մտադիր էր դրանք օգտագործել որպես հռոմեացիների դեմ անսպասելի զենք կամ հույս ուներ տպավորել Հյուսիսային Իտալիայի կելտական ցեղերին և գրավել նրանց իր կողմը։
Source: https://news.am/hy/news/1048312