Առափնյա աղետալի ջրհեղեղները, որոնք նախկինում տեղի էին ունենում միայն հազվադեպ, ծովի մակարդակի բարձրացման պատճառով, որն առաջացել է կլիմայի մարդածին փոփոխությունից, զգալիորեն ավելի հաճախակի են դառնում։ Այս մասին ասվում է Nature Climate Change ամսագրում հրապարակված նոր հետազոտության մեջ։
Գիտնականները նշում են, որ նման ջրհեղեղներ առաջանում են, երբ բարձր մակընթացություններն ու փոթորկային ալեկոծությունների բարձրացումները համընկնում են արդեն իսկ բարձրացած ծովի մակարդակի հետ։ Այս գործոններն ուժեղանում են գլոբալ տաքացման և բնական կլիմայական տատանումների ֆոնին։
Հետազոտության արդյունքների համաձայն, իրադարձությունները, որոնք պատմականորեն տարեկան ունեցել են առաջացման մոտ 1% հավանականություն, այսօր տեղի են ունենում մոտավորապես 12 անգամ ավելի հաճախ։ Միևնույն ժամանակ, գիտնականների գնահատմամբ, մարդկային գործունեությունը դրանց հավանականությունը բնական պայմանների համեմատ մեծացրել է մոտ չորս անգամ։
Աշխատանքի հեղինակները վերլուծել են ամբողջ աշխարհում ավելի քան 100 մակընթացային կայանների տվյալներ, ինչպես նաև օգտագործել են 1900-ից 2005 թվականներն ընդգրկող կլիմայական մոդելավորում։ Նրանք հստակեցնում են, որ 2005 թվականից հետո համադրելի մոդելների քանակը սահմանափակ էր, սակայն այսօր իրական ռիսկը, հավանաբար, ավելի բարձր է, քանի որ մարդածին գործոնի ազդեցությունը շարունակում է աճել։
Science Advances ամսագրում հրապարակված առանձին հետազոտությունը նույնպես հաստատում է օվկիանոսի ծայրահեղ մակարդակների աճը՝ նշելով, որ 2000–2018 թվականներին ուժեղ ջրհեղեղներով օրերի մոտ 58%-ը կապված է կլիմայի փոփոխության հետ։ Բացի այդ, ջրի կրիտիկական մակարդակների գերազանցմամբ օրերի թիվը 1970-ականներից ի վեր գրեթե եռապատկվել է։
Ըստ հետազոտողների, այսօր «գործնականում յուրաքանչյուր առափնյա ջրհեղեղ կրում է մարդու ազդեցության հետքեր՝ կլիմայի փոփոխության միջոցով»։ Գիտնականներն ընդգծում են, որ առանց ծովի մակարդակի լրացուցիչ բարձրացման, որն առաջացել է գլոբալ տաքացումից, նման իրադարձություններից շատերը չէին հասնի աղետալի ջրհեղեղների մակարդակին։
Հետազոտության հեղինակները նախազգուշացնում են, որ վտանգը շարունակում է աճել, և առափնյա շրջաններին անհրաժեշտ է ուժեղացնել հարմարվողականության միջոցառումները և ենթակառուցվածքների պաշտպանությունը։
Source: https://news.am/hy/news/1047918