Իտալիան առաջին անգամ հանրությանը ներկայացրել է էտրուսկյան գեղանկարչության ամենահայտնի հուշարձաններից մեկը՝ Ֆրանսուայի դամբարանից պահպանված որմնանկարները, որոնք պետությունը վերջերս ձեռք է բերել 15 միլիոն եվրոյով, գրում է Associated Press-ը։
Գնումը դարձել է Մշակույթի նախարարության լայնածավալ ծրագրի մի մասը, որի նպատակն է ազգային ժառանգության բացառիկ նմուշները վերադարձնել պետական թանգարաններ։
Մ.թ.ա. IV դարում ստեղծված որմնանկարները գնվել են Տորլոնիա ազնվական ընտանիքի ներկայացուցիչներից, որոնց հնությունների հարուստագույն հավաքածուն տասնամյակներ շարունակ անհասանելի էր լայն հանրության համար։
Ֆրանսուայի դամբարանը հայտնաբերվել է 1857 թվականին ֆրանսիացի հնագետ Ալեսանդրո Ֆրանսուայի կողմից՝ հին էտրուսկյան Վուլչի քաղաքում, Տորլոնիա ընտանիքին պատկանող հողերում։ Մի քանի տարի անց՝ 1863 թվականին, պատի նկարազարդումները առանձնացվել են դամբարանի պատերից և տեղափոխվել սեփականատերերի մասնավոր հավաքածու։ Դամբարանի ներսում գտնված առարկաները հետագայում բաժանվել են հնագետի, նրա գործընկերների և Տորլոնիա ընտանիքի միջև։
Իտալական իշխանությունները դեռևս 1921 թվականից փորձել են հուշարձանը վերադարձնել պետական սեփականության։ Այս աշխատանքը երկարաժամկետ քաղաքականության մի մասն է, որի նպատակը արվեստի գործերի և հնագիտական գտածոների վերադարձն է, որոնք XIX և XX դարի սկզբի ակտիվ պեղումների շրջանում դուրս էին բերվել կամ հայտնվել մասնավոր ձեռքերում։
Հուլիսի 2-ից դամբարանը հասանելի կլինի այցելուների համար Հռոմի Վիլլա Ջուլիայի Ազգային էտրուսկյան թանգարանում։ Բացի հենց որմնանկարներից, ցուցահանդեսում ներկայացված են զարդեր, էտրուսկյան ծաղկամաններ և պեղումների ընթացքում հայտնաբերված այլ առարկաներ։ Այս արտեֆակտներից շատերն այսօր պահվում են տարբեր երկրների թանգարաններում և ժամանակավորապես տրամադրվել են Իտալիային հատուկ այս ցուցադրության համար։
Թանգարանի տնօրեն Լուանա Տոնիոլոյի խոսքով՝ դամբարանը անտիկ արվեստի մեծագույն գլուխգործոցներից մեկն է և էտրուսկյան գեղանկարչության ամենալավ պահպանված հուշարձաններից մեկը։ Նրա պատերին պատկերված են տրոյացի գերիների զոհաբերության տեսարաններ, ինչպես նաև էտրուսկ հերոսների սխրանքները։
«Սա քարով և գույներով գրված հսկայական գիրք է։ Այն պատմում է մեզ ընտանիքների, ռազմիկների, աստվածների և հերոսների մասին՝ ինչպես էտրուսկյան, այնպես էլ հունական, և նաև վերաիմաստավորում է հին հունական առասպելները էտրուսկյան մշակույթի տեսանկյունից», — նշել է Տոնիոլոն։
Դամբարանի ձեռքբերումը դարձել է Իտալիայի Մշակույթի նախարարության 2026 թվականի արդեն երրորդ խոշոր գնումը։ Ավելի վաղ պետությունը ձեռք էր բերել Անտոնելլո դա Մեսինայի «Ecce Homo» կտավը և Կարավաջոյի վրձնին պատկանող Մաֆեո Բարբերինիի հազվագյուտ դիմանկարը։
Իտալական թանգարանների գլխավոր տնօրեն Մասսիմո Օզաննայի խոսքով՝ նախարարությունը գիտակցաբար նախընտրում է ձեռք բերել ավելի քիչ, բայց առավել նշանակալի արվեստի գործեր, որոնք ունեն բացառիկ պատմական և մշակութային արժեք։
Source: https://news.am/hy/news/1047041