Գիտնականները մեկնարկում են լայնածավալ նախագիծ, որը պետք է օգնի հաստատել հանրահայտ Մեռյալ ծովի մագաղաթների ՝ XX դարի ամենակարևոր հնագիտական հայտնագործություններից մեկի ծագումն ու ճշգրիտ տարիքը։ Սակայն հավաքածուի ամենաանսովոր արտեֆակտներից մեկը կմնա անհասանելի ժամանակակից վերլուծության մեթոդների մեծ մասի համար. Պղնձե մագաղաթը, որը միակն է բոլորից՝ գրված ոչ թե մագաղաթի կամ պապիրուսի, այլ մետաղի վրա։
Բացի այդ, այս մագաղաթը եզակի է, այն ոչ թե կրոնական տեքստ է, այլ իսկական գանձերի քարտեզ։
Եվրոպական հետազոտական խորհուրդը Գրոնինգենի համալսարանի պրոֆեսոր Մլադեն Պոպովիչին հատկացրել է 2,5 միլիոն եվրո՝ Tracing Scribes and Scrolls նախագծի համար։ Հետազոտության շրջանակում գիտնականները կուսումնասիրեն մագաղաթների մոտ 250 նմուշ՝ կիրառելով քիմիական վերլուծություն, արհեստական բանականություն, պալեոգրաֆիա և ձեռագրերի կառուցվածքի ուսումնասիրություն։
Նախագծի նպատակն է ստեղծել մագաղաթների նյութական կազմի մասին ամենամեծ տվյալների շտեմարանը և որոշել, թե որտեղ և ինչ հանգամանքներում են դրանք պատրաստվել, արտագրվել և պահպանվել։
Մեռյալ ծովի մագաղաթները հայտնաբերվել են 1947–1956 թվականներին Մեռյալ ծովի ափին գտնվող հին Քումրան բնակավայրի մոտ, 11 քարանձավներում։ Հավաքածուն ներառում է հազարավոր բեկորներ, որոնց թվում կան եբրայական Աստվածաշնչի բազմաթիվ գրքերի հայտնի ամենահին ձեռագրերը, ինչպես նաև բազմաթիվ կրոնական և գրական տեքստեր։
Սակայն բազմաթիվ մագաղաթների ծագումը մինչ օրս մնում է վեճերի առարկա։
Պղնձե մագաղաթը գտնվել է 1952 թվականին։ Գլանամետաղի փխրունության պատճառով հնագետներին մոտ հինգ տարի է պահանջվել այն բացելու համար։ Արդյունքում՝ հետազոտողները պարզել են. իրենց առջև ոչ թե սուրբ տեքստ էր, այլ այն վայրերի ցանկը, որտեղ, ենթադրաբար, թաքցված են հսկայական հարստություններ։
Առաջին տողերը նկարագրում են պահոցներից մեկը.
«Ամրոցում, որը գտնվում է Աքորի հովտում, արևելք տանող աստիճանների տակ՝ քառասուն կանգուն խորության վրա. դրամով լի սնդուկ և դրա պարունակությունը՝ տասնյոթ տաղանդ կշռով»։
Տեքստի համաձայն՝ խոսքը ոսկու, արծաթի, մետաղադրամների և թանկարժեք անոթների մասին է, որոնք թաքցված են ավելի քան 60 վայրերում։
Սակայն գիտնականները մինչ օրս չգիտեն՝ արդյոք այդ գանձերն իսկապես գոյություն ունեցել են, ում են պատկանել և որտեղ են գտնվում նշված վայրերը։
Ամենահայտնի վարկածներից մեկը քարտեզը կապում է Երուսաղեմի տաճարի գանձերի հետ, որոնք թաքցվել են մ.թ. 70 թվականին Երկրորդ տաճարի կործանումից առաջ։ Այլ հետազոտողներ կարծում են, որ խոսքը կարող է լինել Քումրանի շրջանում ապրող համայնքի հարստության մասին։
Պղնձի օգտագործումը մագաղաթի փոխարեն կարող էր լինել գիտակցված ընտրություն. այդպիսի նյութը պետք է պահպանի տեղեկությունը դարերի ընթացքում։ Հնարավոր է՝ քարտեզի ստեղծողները դիտավորյալ ձգտել են պաշտպանել թաքցված հարստության մասին տեղեկությունները։
Սակայն հայտնաբերումից ավելի քան 70 տարի անց Պղնձե մագաղաթն այդպես էլ չի բերել հետազոտողներին գանձերի մոտ։ Դրանք կարող էին գտնված լինել դեռ հին ժամանակներում, կարող էին երբեք գոյություն ունեցած չլինել կամ էլ մինչ օրս ինչ-որ տեղ մնալ՝ սպասելով իրենց բացահայտմանը։
Source: https://news.am/hy/news/1049284