Մարկ Ռյուտեի՝ գրեթե երկու տարի առաջ ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը ստանձնելու պահից նրա առանցքային խնդիրներից մեկը եղել է աշխարհի ամենամեծ ռազմական դաշինքի կազմում ԱՄՆ-ի պահպանումը։ Դրա համար նա ակտիվորեն օգտագործել է դիվանագիտական գործիքներ, այդ թվում՝ ցուցադրական շողոքորթություն ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի հասցեին, որպեսզի մեղմի ՆԱՏՕ-ից հնարավոր դուրս գալու վերաբերյալ նրա սպառնալիքները, գրում է Associated Press-ը։
Սակայն փոխգործակցության պայմանները շարունակում են փոխվել, ինչը մեծացնում է լարվածությունը Թուրքիայում կայանալիք գագաթնաժողովի նախաշեմին։
Սկզբում հիմնական խնդիրը համարվում էին պաշտպանական ծախսերը։ Թրամփը բազմիցս քննադատել է ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցներին պաշտպանության ոչ բավարար մակարդակի ֆինանսավորման համար։ Այս դժգոհությունների մի մասը հանվեց անցյալ տարվա գագաթնաժողովում, երբ դաշինքի երկրները համաձայնեցին ավելացնել ռազմական ծախսերը մինչև ՀՆԱ-ի տոկոսային արտահայտությամբ ԱՄՆ-ի հետ համադրելի մակարդակի։
Այժմ, ՆԱՏՕ-ի կարծիքով, հիմնական մարտահրավերը կայանում է այդ ֆինանսական պարտավորությունները իրական ռազմական հնարավորությունների վերածելու մեջ, հատկապես եվրոպական երկրների՝ Ռուսաստանի հետ հնարավոր հակամարտության վերաբերյալ մտահոգությունների ֆոնին։
Անցած ամիս Սպիտակ տանը տեղի ունեցած հանդիպման ժամանակ Ռյուտեն ներկայացրեց նոր փաստարկ՝ օգտագործելով «The Trump Trillion» վերնագրով, ոսկեգույն տառերով ձևավորված գծապատկեր։ Այն ցույց էր տալիս, որ 2017 թվականից ի վեր եվրոպացի դաշնակիցներն ու Կանադան պաշտպանության համար հատկացրել են շուրջ 1,2 տրիլիոն դոլար։
Այնուամենայնիվ, Թրամփը դժգոհ մնաց՝ հայտարարելով, որ հիասթափված է մի շարք դաշնակիցների՝ Իրանի հետ հակամարտությունում ԱՄՆ գործողություններին աջակցելուց հրաժարվելու պատճառով, որը, ըստ նրա, սկսվել էր Իսրայելի հետ համատեղ՝ առանց ՆԱՏՕ-ի մասնակցության։
«Մեզ նրանց փողերը պետք չեն, մեզ ոչինչ պետք չէ։ Ես պարզապես հավատարմություն եմ ուզում», — հայտարարել է Թրամփը։
Նա նաև նշել է, որ հնարավոր է՝ չմասնակցեր առաջիկա գագաթնաժողովին, եթե այն չանցկացվեր Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի նախագահությամբ։
Պատմականորեն ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղարը՝ միշտ եվրոպական երկրի ներկայացուցիչ, պատասխանատու է դաշինքի 32 անդամների միջև կոնսենսուսի հասնելու համար։ Սակայն Թրամփի և նրա նախորդների օրոք ջանքերի զգալի մասը կենտրոնացվել է ՆԱՏՕ-ի կառուցվածքում ԱՄՆ-ի մասնակցության պահպանման վրա։
Ավելի վաղ Թրամփը բազմիցս սպառնացել էր դուրս գալ դաշինքից, հնարավոր էր համարել Եվրոպայում ամերիկյան ռազմական ներկայության կրճատումը և կասկածի տակ էր դնում այն դաշնակիցներին անվտանգության ավտոմատ երաշխիքները, որոնք չեն կատարում պաշտպանական պարտավորությունները։
Թրամփի հետ հարաբերություններում Ռյուտեի մոտեցումը մեծապես կառուցված է քաղաքական սիմվոլիզմի և հաճոյախոսական հռետորաբանության վրա։ Սպիտակ տուն կատարած այցի ընթացքում նա ներկայացրել է տվյալներ ԱՄՆ-ում պաշտպանական պատվերների և զբաղվածության աճի մասին՝ դա կապելով «ազատ աշխարհի առաջնորդի» քաղաքականության հետ։
Սակայն քննադատները նշում են, որ նման ռազմավարությունը միայն ժամանակավորապես է նվազեցնում լարվածությունը՝ չվերացնելով դաշինքի ներսում առկա հիմնարար տարաձայնությունները։
Թուրքիայում կայանալիք գագաթնաժողովը կդառնա հերթական փորձությունը տրանսատլանտյան միության կայունության համար այն պայմաններում, երբ ԱՄՆ-ն ավելի ու ավելի հաճախ է առաջ քաշում քաղաքական պահանջներ, որոնք դուրս են գալիս ՆԱՏՕ-ի ավանդական կոլեկտիվ պաշտպանության տրամաբանության շրջանակներից։
Source: https://news.am/hy/news/1047963