ԱՄՆ Գերագույն դատարանը չեղարկել է Միսիսիպի նահանգում մահապատժի սպասող սևամորթ կալանավորի մեղադրական դատավճիռը՝ որոշելով, որ երդվյալ ատենակալների ընտրության ժամանակ ռասայական խտրականության պատճառով կարող են խախտված լինել նրա սահմանադրական իրավունքները, հայտնում է NBC News-ը:

Թերի Փիթչֆորդի գործով որոշումն ընդունվել է ձայների նվազագույն առավելությամբ՝ հինգ կողմ և չորս դեմ: Փիթչֆորդը մահապատժի էր դատապարտվել 2004 թվականին կողոպուտի ժամանակ մթերային խանութի սեփականատեր Ռուբեն Բրիթի սպանության համար։ Հանցագործության պահին նա 18 տարեկան էր։

Դատավորները եկել են այն եզրակացության, որ պաշտպանական կողմին հնարավորություն չի տրվել լիարժեքորեն վիճարկելու դատախազության գործողությունները երդվյալ ատենակալների կազմի ձևավորման ժամանակ։ Փիթչֆորդի փաստաբանները պնդում էին, որ դատախազը ռասայական հատկանիշով երդվյալների կազմից բացառել է սևամորթ թեկնածուներին։

Արդյունքում, 12 հոգուց բաղկացած ատենակալների կազմում հայտնվել է ընդամենը մեկ սևամորթ երդվյալ, չնայած այն հանգամանքին, որ շրջանի բնակչության մոտ 40%-ը աֆրոամերիկացի է։

Որոշման հեղինակ, դատավոր Բրեթ Քավանոն գրել է, որ պաշտպանական կողմը «առնվազն պետք է հնարավորություն ունենա ապացուցելու, որ ներկայացված ռասայականորեն չեզոք պատճառները իրական պատճառներ չեն եղել»։ Ըստ նրա՝ երդվյալների ընտրության գործընթացում «ինչ-որ բան այն չի գնացել»՝ հավանաբար շտապողականության կամ ընթացակարգային սխալների պատճառով։

Գործը կապված է նախկին շրջանային դատախազ Դագ Էվանսի հետ, որը նախկինում ևս քննադատության էր ենթարկվել սևամորթ երդվյալներին բացառելու պրակտիկայի համար։ 2019 թվականին ԱՄՆ Գերագույն դատարանը չեղարկել էր ևս մեկ մեղադրական դատավճիռ Քերտիս Ֆլաուերսի գործով՝ նույնպես արձանագրելով նույն դատախազի կողմից երդվյալների կազմից աֆրոամերիկացիների ապօրինի բացառումը։

Պաշտպանության հիմնական փաստարկը դարձել է «Batson v. Kentucky» նախադեպի խախտումը, որն ԱՄՆ Գերագույն դատարանի 1986 թվականի որոշումն է և արգելում է երդվյալ ատենակալներին բացառել ռասայական հատկանիշով։

Այժմ դատախազությունը կարող է փորձել նոր դատական գործընթաց սկսել Փիթչֆորդի դեմ։

Գերագույն դատարանի չորս պահպանողական դատավոր դեմ է արտահայտվել մեծամասնության որոշմանը։ Դատավոր Նիլ Գորսաչն իր հատուկ կարծիքում հայտարարել է, որ դատարանը գերազանցել է լիազորությունները՝ միջամտելով նահանգի կալանավորի գործին, սակայն ընդունել է, որ այս որոշման հետևանքները սահմանափակ կլինեն։

Source: https://news.am/hy/news/1039220