Սաուդյան Արաբիայի, Թուրքիայի և Պակիստանի միջև կնքված «Մեքքայի համատեղ պաշտպանության համաձայնագիրը» (Mecca pact) վկայում է Մերձավոր Արևելքում անվտանգության ավելի բազմաբևեռ կարգի անցման մասին, որտեղ Վաշինգտոնն այլևս Պարսից ծոցում անվտանգության ապահովման միակ անվիճելի կենտրոնը չէ, գրել է Al Monitor-ը։

Փորձագետների կարծիքով՝ գլոբալ դինամիկայի այս փոփոխությունը ձեռնտու է Պեկինին և համապատասխանում է տարածաշրջանային ճարտարապետության վերաբերյալ նրա պատկերացումներին։ Առանձնացվում են երեք հիմնական ուղղություններ, որոնցով Չինաստանը շահում է նոր պակտից.

1. Անվտանգության դիվերսիֆիկացում և հեռացում ԱՄՆ կախվածությունից

Վաշինգտոնի դերի նվազում. Պեկինը հետևողականորեն հանդես է գալիս ԱՄՆ ազդեցությունից անկախ տարածաշրջանային անվտանգության մեխանիզմների ստեղծման օգտին։ Նոր պակտը Չինաստանը դիտարկում է որպես Մերձավոր Արևելքում պաշտպանության համակարգերի դիվերսիֆիկացման և անվտանգության գլխավոր երաշխավորի կարգավիճակում ԱՄՆ կենտրոնական դերի նվազեցման քայլ։

Քաղաքական մանևր Պեկինի համար. Թեև Չինաստանը չի ձգտում իր վրա վերցնել տարածաշրջանի ռազմական երաշխավորի դերը, ավելի դիվերսիֆիկացված միջավայրի ձևավորումը Չինաստանի համար բացում է դիվանագիտական, տնտեսական և տեխնոլոգիական կապերը մերձավորարևելյան երկրների հետ խորացնելու հնարավորություններ՝ առանց Վաշինգտոնի ոճի ծանր դաշնակցային պարտավորություններ ստանձնելու անհրաժեշտության։

ԱՄՆ դիրքերի խոցելիություն. Իրանի հետ ձգձգվող հակամարտության ֆոնին տարածաշրջանում ամերիկյան ռազմական ներկայությունը բախվել է հրթիռային և անօդաչու սարքերի հարձակումներից բխող ռիսկերի, ինչը Պարսից ծոցի երկրներին ստիպում է վերանայել իրենց անվտանգության ճարտարապետությունը և զսպման այլընտրանքային ձևաչափեր որոնել։

2. «Պակիստանյան խաղաքարտը» և Պեկինի դիրքերի ուժեղացումը

Կապ առանցքային դաշնակցի հետ. Պակիստանը Չինաստանի ամենամոտ պաշտպանական գործընկերներից մեկն է և չինական սպառազինության խոշոր ստացող (ներառյալ կործանիչների, սուզանավերի և անօդաչու սարքերի համատեղ նախագծերը)։

Պակտի միակ միջուկային տերությունը. Լինելով պակտը ստորագրած երկրների մեջ միակ միջուկային տերությունը և սերտորեն ինտեգրված լինելով Պեկինի հետ՝ Պակիստանն անուղղակիորեն նպաստում է նոր ռազմական դաշինքի շրջանակում չինական ազդեցության տարածմանը։

Սպառազինության համակարգերի ինտեգրում. Քանի որ Իսլամաբադը ավելի նկատելի դեր է ստանձնում Պարսից ծոցի անվտանգության համակարգում, Չինաստանում արտադրված ռազմական համակարգերի, ուսումնական ծրագրերի և տեխնիկական սպասարկման ցանցերի դիրքերը տարածաշրջանում կարող են զգալիորեն ընդլայնվել։

3. Սպառազինության արտահանման և ռազմարդյունաբերական համագործակցության ընդլայնում

Անօդաչու սարքերի, հրթիռների և ՀՕՊ պահանջարկ. Տարածաշրջանում ռազմական գործողությունները կտրուկ մեծացրել են անօդաչու սարքերի, հրթիռային համալիրների և հակաօդային պաշտպանության համակարգերի պահանջարկը։ Չինաստանը այս շուկայում ունի ուժեղ դիրքեր՝ մրցունակ գների և տեխնոլոգիաներ փոխանցելու պատրաստակամության շնորհիվ։

Արտադրության տեղայնացում. Օրինակ է Ջիդայում (Սաուդյան Արաբիա) չինական Wing Loong-3 հարվածային անօդաչու սարքերի արտադրական գիծ ստեղծելու մասին համաձայնագրի նախագիծը։ Սա նշանակում է անցում պատրաստի տեխնիկայի պարզապես վաճառքից դեպի Չինաստանի խոր ինտեգրում մատակարարման շղթաներին, սպասարկման ենթակառուցվածքին և թագավորության արդյունաբերական բազային։

Պակտի մասնակիցների սիներգիա. Սաուդյան Արաբիայի, Թուրքիայի և Պակիստանի միջև կոորդինացիայի խորացումը կարող է խթանել համատեղելի համակարգերի, համատեղ վարժանքների և արդյունաբերական համագործակցության պահանջարկը, որտեղ Պեկինը՝ Պակիստանում և Սաուդյան Արաբիայում իր դիրքերի շնորհիվ, ստանում է ռազմավարական առավելություն։

Source: https://news.am/hy/news/1055401