Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալությունը (ԱԷՄԳ) իր գաղտնի զեկույցում, որին ծանոթացել է Ֆրանսպրես գործակալությունը, կրկին հայտարարել է, որ Իրանում միջուկային նյութերի ստուգման հասանելիության բացակայությունը «մտահոգություն է առաջացնում չտարածման տեսանկյունից», և Թեհրանին կոչ է արել կառուցողական փոխգործակցություն ունենալ գործակալության հետ։
Փաստաթղթում նշվում է, որ 2025 թվականի հունիսին Իսրայելի և ԱՄՆ-ի միջև տեղի ունեցած 12-օրյա հակամարտությունից հետո ԱԷՄԳ-ի տեսուչները հասանելիություն չունեն Իրանի մի շարք առանցքային միջուկային օբյեկտներին, ինչը զգալիորեն դժվարացնում է իրավիճակի վերահսկողությունը։
«Թեև գործակալությունն ընդունել է, որ Իրանում միջուկային օբյեկտներին և հարթակներին հասցված ռազմական հարվածները ստեղծել են աննախադեպ իրավիճակ, չափազանց կարևոր է, որ ԱԷՄԳ-ի ստուգողական գործողություններն Իրանում անհապաղ վերսկսվեն»,- ասված է զեկույցում, որը հաջորդ շաբաթ կքննարկվի գործակալության կառավարիչների խորհրդի նիստում։
ԱԷՄԳ-ի տվյալներով՝ մինչև 2025 թվականի հունիսին ԱՄՆ-ի հարվածները, Իրանն ունեցել է մինչև 60% հարստացված շուրջ 440 կիլոգրամ ուրան, ինչը մոտ է միջուկային զենք ստեղծելու համար անհրաժեշտ 90% մակարդակին և զգալիորեն գերազանցում է 2015 թվականի համաձայնագրով սահմանված 3,67% սահմանաչափը, որը փաստացի կորցրել է ուժը։
Այդ ժամանակվանից ի վեր այս պաշարների ճակատագիրը մնում է անհայտ, քանի որ Իրանը հրաժարվում է տեսուչներին հասանելիություն տրամադրել վնասված օբյեկտներին։
«Գործակալության՝ գրեթե մեկ տարի շարունակ բարձր հարստացված և ցածր հարստացված ուրանի նախկինում հայտարարագրված պաշարների ստուգման հասանելիության բացակայությունը, ինչը զգալիորեն գերազանցում է երաշխիքների հսկողության ստանդարտ ժամկետները, մտահոգություն է առաջացնում չտարածման տեսանկյունից»,- նշվում է փաստաթղթում։
ԱԷՄԳ-ի գլխավոր տնօրեն Ռաֆայել Գրոսսին Իրանին կոչ է արել կառուցողական փոխգործակցության՝ երաշխիքային պարտավորությունների լիարժեք կատարումն ապահովելու համար։
ԱՄՆ-ն և Իսրայելն ավելի վաղ Իրանին մեղադրում էին միջուկային զենք ստեղծելու ձգտման մեջ։ Նախագահ Դոնալդ Թրամփն այն անվանել էր ռազմական հակամարտության պատճառներից մեկը՝ հայտարարելով Թեհրանի կողմից միջուկային զենքի ստեղծման հնարավորությունը բացառելու անհրաժեշտության մասին։
Իրանն իր հերթին հետևողականորեն հերքում է մեղադրանքները՝ պնդելով իր միջուկային ծրագրի բացառապես խաղաղ բնույթը։
Source: https://news.am/hy/news/1040977
